Category Archives: şinasinin eserleri

>11. Sınıf Türk Edebiyatı Ders Notları (1)

>Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı (1860-1896)
1. Dönem Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı ve Özellikleri

  • Bu dönemde roman, tiyatro, makale, deneme, eleştiri türleri ilk kez edebiyatımıza girmiştir.
  • Bu dönemin sanatçıları; İbrahim Şinasi, Namık kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat Efendi, Ahmet Refik Paşa, Şemsettin Sami ve Ali Suvaridir.
  • Toplum için sanat anlayışını benimsediler. Tamamıyla eski kültür ile yetişmişler ancak uygulamaları, idealleri yeni kültüre aittir. Bu nedenle bazen ikilik içine düşmüşlerdir.
  • Aruz ölçüsü kullanılmaya devam edilmiştir.
  • Fransız edebiyatını örnek almışlardır. Klasisizm ve romantizm akımlarından etkilenmiştir.
  • Şiirde kişisel duygu, düşünce yerine sosyal ve siyasi konular ele alınmış daha çok eşitlik, adalet hürriyet gibi kavramlar işlenmiştir.
  • Şiirde şekilden çok içerik değişmiştir.
  • Noktalama işaretleri ilk kez bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır. (Şair evlenmesi – Şinasi)
  • Roman türü ilk kez edebiyatımıza bu dönemde çeviri olarak girmiştir. (İlk roman çevirisi-Yusuf Kamil Paşa-Tercüman-ı Telemak)
  • İlk türk roman ise Şemsettin Sami‘nin Taşuk-ı Talat ve Fitnat adlı romanıdır.
  • Bu dönemde gazetecilik çok gelişmiş, gazeteler halkın okulu haline gelmiştir.
  • İlk resmi gazete Takvimi Vaka-i, ilk özel gazete Tercüman-ı Ahval, ilk yarı resmi gazete Ceride-i Havadis, ilk mizahi gazete Diyojen’dir.
  • Bu dönemde hikaye türü ilk defa edebiyatımıza girmiştir. (Ahmet Mithat Efendi‘nin Letaif-i Rivayet adlı eseri ilk hikayedir.) Tasvir-i Efkar, Şinasinin tek başına yazdığı eseridir. 

İbrahim Şinasi (1826-1871)

  • İyi bir eğitim almış, devlet memurluğu görevi yapmıştır. Mustafa Reşit Paşa’nın ilgisini çekmiş, daha iyi bir eğitim almak için Fransa’ya gönderilmiştir. Fransız edebiyatını yakından tanıma fırsatı bulmuş, öğrendiklerini ülkeye dönünce uygulamaya başlamıştır.
  • Tanzimat edebiyatının kurucusu sayılır.
  • Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar gazetelerini çıkarmıştır. Gazeteler sayesinde Türk neslinin sadeleşmesi için çalışmıştır.
  • Türk şiirinde ilk yeniliği Şinasi yapmıştır. Batıdan ilk şiir çevirilerini yaparak şairlerimize yeni bir ufuk açmıştır.
  • İlk makale örneği Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi‘ni yazmıştır.
  • Batılı anlamda ilk tiyatro eseri Şair Evlenmesi‘ni yazmıştır. Ancak bu eser sahnelenmemiştir.
  • İlk kez Türk edebiyatının atasözleri ve deyimlerini kitap halinde yayınlayarak folklorik çalışmalar yapmıştır.
  • Şinasi Klasisizm akımından etkilenmiştir.
  • Mustafa Reşit Paşa‘ya övgü niteliğindeki kasideleriyle tanınır.

İbrahim Şinasi’nin Eserleri
Tiyatro                           :Şair Evlenmesi (Sahnelenmemiştir.)
Gazete                          :Tercümanı Ahval ve Tasvir-i Efkar
Şiir                                  :Müntehabat-ı Eşhar
Atasözleri ve Deyimler :Durub-i Emsal-i Osmaniye

Namık Kemal (1840-1888)

  • Tekirdağ’da doğan Namık Kemal eski edebiyat anlayışıyla yetişmiş, Şinasiyle tanıştıktan sonra batı edebiyatına yönelmiştir. Şinasiyle tanışıncaya kadar şiirlerinde tasavvufun etkisi görülür. Ziya Paşa ile birlikte Hürriyet Gazetesini çıkarmış daha sonra İbret gazetesinde çalışmıştır. Siyasi kişiliği yüzünden hayatı sürgünlerle geçmiştir.
  • Edebiyatımızda vatan şairi olarak tanınır. 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşları onu derinden etkilenmiş, bu savaşlarla ilgili yazdığı Vaveyla gibi şiirleri onun vatan şairi olarak tanınmasını sağlamıştır.
  • Namık Kemal, Türk edebiyatının tamamıyla batılaşmasını savunmuş, Toplum için sanat anlayışını benimsemiştir.
  • Şiire başladığı ilk zamanlarda klasik şiir anlayışını benimsemiş Şinasiyle tanışması hayatındaki dönüm noktası olmuştur. Daha sonra Divan edebiyatını şiddetle eleştirmiş, ancak bu edebiyattan tamamıyla kopamamıştır.
  • Şiirlerinde işlediği temaların başında vatan, millet, hürriyet, adalet, eşitlik gibi kavramlar gelir.
  • Romantizm akımından etkilenmiştir. İlk edebi ve ilk romantik roman sayılan İntibah‘ı yazmıştır.
  • Edebiyatımızda sahnelenen ilk tiyatro Vatan Yahut Silistre isimli eseri yazmıştır. 1873 yılında sahnelenince Namık Kemal sürgüne gönderilmiştir.
  • Namık Kemal “Tiyatro eğlencelidir ve eğlencelerin en faydalısıdır” sözüyle tanınır.
  • Diğer tanzimat şairleri gibi şekil olarak eski, konu olarak yenidir.
  • Namık Kemal, Ziya Paşa ile eski-yeni tartışmasına girmiş. Ziya Paşa’nın Harabat adlı eserine karşılık Tahrib-i Harabat adlı eseri yazmıştır. Bu eser edebiyatımızdaki ilk eleştiri örneğidir.
  • Namık Kemal’in Hürriyet Kasidesi şiiri önemlidir.

Namık Kemal’in Eserleri
Roman :İntibah, Cezmi
Tiyatro :Vatan Yahut Silistre, Zavallı Çocuk, Gülnihal, Akif Bey, Celalettin Herzemşah, Karabela
Eleştiri :Tahrib-i Harabat, Takib-i Harabat

Cezmi
Edebiyatımızdaki ilk tarihi romandır. 2. Selim zamanında Türk-İran seferlerine katılan cezmi, bilge, şair, savaşcı bir kahramandır. Eserde aşk ve kahramanlığın, esaret ve zaferin iç içe yaşandığı düşünülür.

Ziya Paşa

  • Hem şiir hem de düz yazı türlerinde eserleri olan sanat düşünceleri ile yenilikçi olmasına karşın eserleri eskiye bağlıdır. Divan şiirlerinin biçim ve kuralına uygun, oldukça başarılı lirik şiirleri vardır. Hece ölçüsüyle yazdığı birkaç şarkının dışındaki şiirlerinde arzu ölçüsünü kullanmıştır. Terkib-i bent ve Terci-i bent türündeki şiirleri önemlidir. Gazel, kaside türünde şiirleri vardır. Onun bazı dizeleri günlük yaşamda özdeyiş olarak kullanılmaktadır.
  • Harabat adlı şiir kitabı Divan şiiri antolojisi niteliğindedir.
  • Ziya Paşa 1868′de yayımladığı Şiir ve İnşa adlı makalesinde, gerçek Türk edebiyatının halk edebiyatı olduğunu belirtir. Altı yıl sonra yayımladığı Harabat’ın önsözünde bu görüşünden vazgeçerek halk edebiyatını küçümser.
  • Şiirlerinde Arapça, Farsça tamlamalar kullanılır.
  • Şiirleri: Eşar-ı Ziya ve Külliyat-ı Ziya Paşa‘dır Terkib-i bentinde sosyal yaşamdaki aksaklıkları eleştirir. Terci-i Bentte; dini ve felsefi konuları ele alır. Zafernameyi ise siyasi rakibi Ali Paşa’yı eleştirmek için yazmıştır.
  • Hürriyet Gazetesini çıkarmıştır.
  • Defter-i Amal, Rüya düz yazı türündeki eserleridir.
  • Rousseau’nun “Emile” adlı eserini Türkçe’ye çevirmiştir.