>11. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Notları (1)

>

İkinci Meşrutiyet Dönemi
Bu dönemde aydınlar, mevcut sorunların meşrutiyet yönetimi ile çözümleneceği düşüncesindeydiler. Bu düşünceyi savunan aydınlara Jön Türkler (Genç Osmanlılar) deniyordu.
II. Abdülhamit, Mithat Paşa’yı sadrazam tayin etti. Mithat Paşa‘nın başkanlığında bir kurulun hazırladığı Kanunuesasi 23 Aralık 1876‘da ilan edildi. Kanunuesasi’nin yürürlüğe girmesi ile anayasal düzene geçilmiş ve halk dolaylı da olsa yönetime katılma hakkını elde etmişti.
Meclis, Ayan ve Mebusan Meclisi olmak üzere iki bölümden oluşuyordu. Ayan Meclisi üyelerinin üçte biri padişah tarafından atanıyordu. Hükümet, meclise değil padişaha karşı sorumluydu. Padişahın meclisi dağıtma ve gerekli gördüğü kişileri sürgüne gönderme yetkisi vardı.
II. Abdülhamit, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı bahane ederek 14 Şubat 1878’de meclisi süresiz kapattı.
Meşrutiyet yanlısı Osmanlı aydınları, gizlice İttihat ve Terakki Cemiyetini kurdular. Osmanlı siyasi cemiyetlerinden bir diğeri de Mustafa Kemal tarafından Vatan ve Hürriyet Cemiyeti adıyla Şam’da kuruldu (1906). Bunu Selanik’te kurulan Osmanlı Hürriyet Cemiyeti izledi.
İttihat ve Terakki Cemiyetinin amacı, Osmanlı İmparatorluğu içinde yer alan bütün toplulukları Osmanlılık düşüncesi etrafında birleştirmek için Mebuslar Meclisinde azınlıkların temsilcilerine de yer vermekti. Böylece azınlıklar, Mecliste kendi haklarını kendileri koruyabileceklerdi. 24 Temmuz 1908 günü II. Abdülhamit, 1876 Anayasası’nı yeniden yürürlüğe koyduğunu açıkladı. Kısa bir süre içinde seçimlere gidildi ve meclis toplandı. Böylece İkinci Meşrutiyet Dönemi başlamış oldu.

31 Mart Olayı
Meşrutiyete karşı olanlar 13 Nisan 1909 günü (Rumi takvime göre 31 Mart) isyan ettiler. Mebuslar Meclisi basıldı. Genç subaylar, gazeteciler ve meşrutiyet yanlılarından öldürülenler oldu. İstanbul’daki bu olay, İttihat ve Terakki Cemiyetinin merkezi olan Selanik’te duyulunca parti hemen çalışmalara başladı ve Hareket Ordusu adı verilen bir kuvveti İstanbul’a gönderdi. Ordunun kumandanı Mahmut Şevket Paşa, kurmay başkanı ise Mustafa Kemal‘di. Ayaklanmada rolü olduğu düşünülen II. Abdülhamit tahttan indirilerek V.Mehmet Reşat, padişah ilan edildi.

İkinci Meşrutiyet Döneminin Sonu
31 Mart Olayı’ndan sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti, ülke yönetiminde tam olarak söz sahibi oldu. İç politikada Türkçülüğe önem verildi. Çünkü daha önce savunulmuş olan Osmanlıcılık ve İslamcılık (Panislamizm) gibi düşüncelerin, Osmanlı İmparatorluğu’nu dağılmaktan kurtaramayacağı anlaşılmıştı.
Birinci ve İkinci Meşrutiyet dönemleri Osmanlı İmparatorluğu’nda halkın ülke yönetimine katılması yönünden önemli demokrasi hareketleridir.

Trablusgarp Savaşı (Osmanlı Devleti, İtalya’ya karşı)
İtalya; İngiltere, Fransa, Belçika ve Hollanda gibi ülkelere göre sömürgecilik yarışında geç kalmıştı. İtalya, zayıf devletlerin ellerindeki toprakları alacak amacını gerçekleştirebilirdi. Bu amacı doğrultusunda Osmanlı İmparatorluğu’nun durumundan yararlanmak istedi. Osmanlı İmparatorluğu’na ültimatom vererek Trablusgarp’ın boşaltılıp kendisine teslimini istedi. İtalya, isteğinin kabul edilmemesi üzerine, Osmanlı İmparatorluğu’na savaş açtı.
İtalya, Osmanlı İmparatorluğu’nu barışa zorlamak için Oniki ada’ya asker çıkardı, Çanakkale Boğazı’nı topa tuttu. Ancak bu çabalarından bir sonuç alamadı. Bu sırada, Balkan Savaşı’nın çıkması üzerine Osmanlı İmparatorluğu, yakın ve daha büyük tehlike karşısında, İtalya ile anlaşmak zorunda kaldı.
Yapılan Ouchy (Uşi) anlaşmasına göre:

  1. Trablusgarp ve Bingazi, İtalya’ya bırakıldı.
  2. İtalya, savaş sırasında işgal ettiği Oniki Ada’yı Osmanlı İmparatorluğu’na geri verecekti. Ancak adaların, Yunanlılar tarafından işgal edilebileceği düşüncesiyle Balkan Savaşı’nın sonuna kadar İtalyanlarda kalması uygun görüldü.
Trablusgarp Savaşı sonunda Osmanlı İmparatorluğu, Kuzey Afrika’daki son toprağını da yitirmiş oldu.
Balkan Savaşları
Balkan Savaşı’nın Nedenleri
Fransız İhtilali ile ortaya çıkan ve yayılan milliyetçilik akımının etkisiyle Osmanlı İmparatorluğu’ndan ayrılarak bağımsız duruma gelen Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Bulgaristan, aralarındaki anlaşmazlıklara son verdiler. Rusya’nın amacı ise Boğazlar’ı ele geçirmek ve Osmanlı İmparatorluğu’nu yıkmaktı. Rusya, Osmanlıları Balkanlardan tümüyle çıkarmak isteyen Balkan devletlerini destekliyordu.
Rusya’nın girişimleri sonucunda bir araya gelen Sırbistan, Bulgaristan, Karadağ ve Yunanistan, Balkan Birliği‘ni kurdular.
Birinci Balkan Savaşı (Osmanlı Devleti; Sırbistan, Yunanistan, Bulgaristan ve Karadağ’a karşı)
Karadağ’ın saldırısıyla başlayan savaş dört cephede birden gelişti. Edirne’yi kuşatan Bulgar ordusu, Kırklareli ve Lüleburgaz savaşlarını kazandıktan sonra Çatalca önlerine kadar geldi. Rauf Bey (Orbay) komutasındaki Hamidiye kruvazörü, Ege Denizi’ne açılarak Yunan donanmasıyla savaştı. Ancak olumlu bir sonuç elde edilemedi. Arnavutluk, bağımsızlığını ilan etti.
Mahmut Şevket Paşa başkanlığında kurulan yeni hükümet, Balkan devletlerinin isteklerini kabul etmeyerek savaşa devam etti. 30 Mayıs 1913’te imzalanan Londra Antlaşması ile Arnavutluk’un bağımsızlığı tanındı. Gökçeada ve Bozcaada dışındaki Ege adaları Yunanistan’a bırakıldı. Midye-Enez çizgisinin batısında kalan topraklar, Balkan devletlerine bırakılmış oldu.
İkinci Balkan Savaşı (Bulgaristan; Sırbistan, Yunanistan, Karadağ’a karşı)
Londra Antlaşması’na göre Bulgaristan, Osmanlılardan alınan topraklarının çoğuna sahip olmuştu. Bundan memnun olmayan diğer balkan birlikleri Bulgaristan’a karşı birleştiler.  Balkan devletleri arasındaki çatışmadan yararlanan Osmanlı kuvvetleri, Midye-Enez çizgisini geçtiler. Bulgarlar, geri çekilmek zorunda kaldılar. İkinci balkan savaşı sonunda Bulgaristan ile İstanbul, Yunanistan ile Atina Antlaşması yapıldı (1913). Balkan devletleri, kendi aralarında Bükreş Antlaşması (1913)’nı imzaladılar.
İstanbul Antlaşmasına göre;
  1. Edirne, Kırklareli ve Dimetoka Osmanlılarda kaldı. Dedeağaç, Bulgaristan’a bırakıldı.
  2. İki devlet arasında Meriç Nehri sınır kabul edildi.
  3. Bulgaristan’daki Türklerden isteyenler dört yıl içinde Osmanlı topraklarına göç edebilecekler, yerlerinde kalanlar da Bulgarlarla eşit haklara sahip olacaklardı.
Yunanistan ile yapılan Atina Antlaşması’na göre Yanya, Selanik ve Girit Adası’nın Yunanistan’a ait olduğu kabul edildi.
Balkan Savaşlarının Sonuçları
  1. Osmanlı İmparatorluğu, Balkan Savaşlarının sonunda Makedonya, Arnavutluk ve Batı Trakya’yı kaybetti.
  2. Ege Denizi’nde kıyılarımıza yakın adaların geleceğiyle ilgili karar Avrupa devletlerine bırakıldı. Londra Antlaşması ile verdikleri karar ise Bozcaada, Gökçeada ve Meis’in dışında kalan adaların Yunanistan’a verilmesi oldu.
  3. Doğu Trakya dışında Balkanlarda Osmanlı egemenliği sona erdi.
  4. İttihat ve Terakki Partisi Hükümeti, orduda yeni düzenlemeler yapılmasını gerekli gördü. Ordunun eğitimi için Almanya’dan subaylar getirildi ve yeni silahlar alındı.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s