>11. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Notları (2)

>

Birinci Dünya Savaşı (1914-1918)
Almanya’nın Afrika, Atlas Okyanusu ve Hint Okyanusu adalarında sömürgeler elde etmeye çalışması, İngiltere ile karşı karşıya gelmesine neden oldu.
Almanya, 1871’de aldığı Alsace-Lorraine (Alsas – Loren) bölgesi yüzünden Fransa ile anlaşmazlık halindeydi.
Almanya’nın Osmanlı İmparatorluğu’na yakınlaşması İngiltere’yi huzursuz ediyordu. Çünkü sömürgelerine giden en kestirme yol olması bakımından büyük önem kazanan Mısır’ın dolayısıyla Süveyş Kanalı’nın tehlikeye düşmesi İngiltere’yi korkutuyordu.
Avrupa devletleri arasındaki ekonomik ve siyasi rekabet, Birinci Dünya Savaşı’nı başlatan en önemli nedendir.

İttifak ve İtilaf Gruplarının Oluşması
1882’de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve İtalya ile Üçlü İttifak (Üçlü Bağlaşma) kurdu. Bu birleşme karşısında İngiltere, Fransa ve Rusya kendi aralarında Üçlü İtilaf’ı (Üçlü Anlaşma) kurdular.

Savaşın Başlaması ve Gelişmesi
Almanlar, Ruslarla savaşmadan önce Fransa’yı savaş dışı bırakmak istiyorlardı. Bu nedenle ilk olarak Belçika ve Fransa üzerine yürüdüler. Fakat Fransızlarla yapılan Marn Savaşı‘nı kaybedince geri çekildiler. Diğer yandan 11 Kasım 1914’te Cihad-ı Ekber fetvasını yayımlayan Osmanlı İmparatorluğu, Almanya’nın yanında savaşa girdi. İlk defa bu savaşta denizaltılar önem kazandı.

Osmanlı İmparatorluğu’nun Birinci Dünya Savaşı’na Girmesi
Osmanlı İmparatorluğu tarafsız kalacağını açıkladı. Ancak önlem olarak seferberlik ilan etti. Bu arada da kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdı.
Almanya ise Osmanlı İmparatorluğu’nun bir an önce kendi yanında savaşa girmesini istiyordu. Çünkü Osmanlı İmparatorluğu savaşa girerse yeni cepheler açılacak ve bunun sonucunda Almanya’nın savaş yükü azalmış olacaktı. Diğer yandan Almanya, Osmanlı padişahının halifelik nüfuzundan yararlanıp İngiliz sömürgelerindeki Müslümanları ayaklandırmayı düşünüyordu. Ancak V. Mehmet Reşat cihat ilan ettiği halde Hint Müslümanları, İngilizlerin yönetimindeki Türklere karşı savaşırken Araplar da İngilizlere yardım ederek Yemen, Hicaz ve Suriye’de İngilizlerle birlikte Türk askerlerine karşı savaştılar.
2 Ağustos 1914’te gizli bir Türk-Alman ittifakı imzalandı. Savaşın başlamasından bir süre sonra, Akdeniz’de bulunan iki Alman savaş gemisi Goeben (Goben) ve Breslau (Breslav), İngiliz donanmasından kaçarak Enver Paşa’nın izniyle Osmanlı İmparatorluğu’na sığındı.
Osmanlı İmparatorluğu, Birinci Dünya Savaşı’nda şu cephelerde savaştı: Çanakkale, Kafkasya, Filistin, Mısır, Hicaz, Irak, Yemen, Romanya, Galiçya, Makedonya.

Kafkas Cephesi
Bu cephe Almanların isteği üzerine açıldı. Rusların Erzurum’a Sarıkamış Harekatı büyük bir bozgunla sonuçlandı. Çanakkale Savaşlarından sonra Şubat 1916’da Doğu Cephesi’nde görevlendirilen Mustafa Kemal, Rusları yenerek Muş ve Bitlis’i geri aldı. 1917’deki devrim sonucu Rusya, savaştan çekildi ve İttifak Devletleri ile Brest-Litowsk Antlaşması yaptı. Osmanlı imparatorluğu, böylece daha önce Berlin Antlaşması ile Rusya’ya bırakmış olduğu Kars, Ardahan ve Batum’u geri aldı.

Çanakkale Cephesi
Ekonomik yönden büyük sıkıntı içinde bulunan Rusya, müttefiklerinden yardım istemişti. İngiltere ve Fransa’nın, Boğazlar yoluyla Rusya’ya yardım etmek istemeleri üzerine Çanakkale Cephesi açıldı.
Çanakkale Cephesinin Sonuçları

  1. Rusya’da ihtilale neden oldu.
  2. Çarlık Rusya’sı yıkıldı ve Ruslar savaştan çekildi.
  3. İngiliz ve Fransızların uğradıkları bu yenilgi, Müslüman halkının bulunduğu sömürgelerde ve özellikle de Hindistan’da ayaklanmalara yol açtı. 
  4. Birinci Dünya Savaşı uzadı.
  5. Bulgaristan, ittifak devletlerinin yanında savaşa girdi.
  6. Mustafa Kemal’in Türk halkı tarafından tanınmasına ve Milli Mücadele’nin önderi olmasına ortam hazırladı.
Irak Cephesi
İngiliz şirketleri tarafından işletilen Abadan petrolleri korunacak; Ruslarla karadan birleşilecek; Türk ve Alman kuvvetleri, İran üzerinden İngiliz sömürgesi olan Hindistan’ı tehdit edemeyeceklerdi. 30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Anlaşması imzalandığında Musul yakınlarına gelmişlerdi. 
Mısır ve Filistin Cepheleri
Osmanlı İmparatorluğu, Mısır Cephesini Almanların isteği üzerine açtı. Mekke Emiri Şerif Hüseyin, İngilizlerle iş birliği içindeydi. 
Birinci Dünya Savaşı’nın Sona Ermesi 
1917 yılında iki önemli olay oldu. Çarlık Rusya’sında ihtilal çıktı. Diğer olay ise ABD’nin İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girmesi oldu. 
Almanya 28 Haziran 1919’da Versailles (Versay) Antlaşması‘nı imzaladı.
Avusturya 10 Eylül 1919’da Saint Germain (Sen Jermen) Antlaşması‘nı imzaladı. Bu antlaşma ile Avusturya; Macaristan, Çekoslovakya ve Yugoslavya’nın bağımsızlığını tanıdı.
Macaristan 4 Haziran 1920’de imzaladığı Trianon (Triyanon) Antlaşması ile topraklarının bir kısmını Çekoslovakya, Romanya ve Yugoslavya’ya bıraktı.
Bulgaristan 27 Kasım 1919’da Neuilly (Nöyyi) Antlaşması‘nı imzaladı. Bulgaristan topraklarının bir bölümünü Yunanistan’a ve Yugoslavya’ya bıraktı.
İtilaf Devletleri, Osmanlı İmparatorluğu ile 30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Anlaşması‘nı imzalayarak savaşa son verdiler.
10 Ağustos 1920’de Osmanlı İmparatorluğu’na Sevres (Sevr) Antlaşması’nı imzalattılar. Ancak Türk Milleti bu antlaşmayı tanımadı. Mustafa Kemal’in önderliğinde başlattığı Millî Mücadele’yi zaferle sonuçlandırarak Sevr Antlaşması’nın uygulanmasına izin vermedi.
Mondros Ateşkes Anlaşması (30 Ekim 1918)
Mondros Ateşkes Anlaşmasının Koşulları
  1. Çanakkale ve İstanbul boğazları açılacak ve bu yerlerdeki istihkâmlar, İtilaf Devletleri tarafından işgal edilecek,
  2. Osmanlı orduları terhis edilecek. Orduya ait silah, cephane ve taşıma araçları İtilaf Devletlerinin emrine verilecek,
  3. Donanma İtilaf Devletleri tarafından uygun görülecek limanlarda demirli tutulacak,
  4. Limanlar, Toros tünelleri, telsiz, telgraf istasyonları ve bütün demir yolları, İtilaf Devletleri görevlilerince kontrol edilecek,
  5. İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek durum ortaya çıkarsa, herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkında sahip olacak (madde 7)
  6. Altı doğu ilinde (Erzurum, Van, Elazığ, Diyarbakır, Sivas, Bitlis) karışıklık çıkarsa bu illerin bir kısmını itilaf Devletleri işgal etme hakkını saklı tutacak (madde 24) (Amaç: Ermeni Devleti kurmak.)
  7. Trablus ve Bingazi’deki Osmanlı subayları en yakın İtalyan garnizonuna; Hicaz, Yemen, Suriye ve Irak’ta bulunan askeri birlikler ise en yakın İtilaf Devletleri komutanına silah ve cephaneleri ile birlikte teslim olacak,
  8. İran içlerinde ve Kafkasya’da bulunan Osmanlı kuvvetleri, Birinci Dünya Savaşı öncesi sınırlarına çekileceklerdi. 
Ateşkes Anlaşması’nda 19 Mayıs 1919’a Kadar Meydana Gelen Önemli Olaylar
İngilizler, 3 Kasım 1918’de Musul’a girdiler. İskenderun’a da asker çıkaran İngilizler, 1919 yılı başlarında Urfa, Antep ve Maraş’ı işgal ettiler. Daha sonra, Fransızlarla anlaşarak Antep, Maraş ve Urfa‘yı onlara bıraktılar. Fransızlar, Adana ve dolayları ile bu bölgeleri işgal ederken buradaki Ermenileri Türklere karşı teşkilatlandırdılar. İngilizler, Samsun ve Merzifon‘a asker çıkarırken; İtalyanlar da Konya, Antalya, Söke, Kuşadası, Bodrum ve Marmaris yörelerini işgal ettiler. 13 Kasım 1918’de İtilaf donanması İstanbul’a geldi.
İzmir’in İşgali (15 Mayıs 1919)
  1. İşgale verilmeyeceğini söyleyen İzmir valisi ve kolordu komutanı Nurettin Paşa görevden alındı. İzzet Paşa yerine geçti.
  2. İşgalci yunanlara ilk kurşunu Hukuk-ı Beşer gazetesinde çalışan Hasan Tahsin sıktı.
  3. Milne Hattı, Paris Barış Konferansında belirlenen Ayvalık-Gediz çizgisinde ilerleyen Yunan işgal hattı.
  4. Amiral Bristol Raporu, Osmanlı Devletinin isteği üzerine Amerikalı Amiral Bristol’un başkanlığında itilaf güçlerinden oluşturulan komisyon, hazırlanan raporda İzmir’de nüfus çoğunluğunun Türk olduğu, Hristiyanların katledilmediği işgalcilerin kötü hareketleri sonucunda Türk halkının galeyana geldiği bildirildi. 
Amiral Bristol raporunun önemi 
Milli mücadelenin haklılığını ortaya koyan ilk uluslararası belge.
Cemiyetler
Milli Varlığa Yararlı Cemiyetler
  1. Trakya-Paşaeli Cemiyeti
  2. Kilikyalılar 
  3. İzmir Redd-i İlhak
  4. Milli Kongre Cemiyeti
  5. İzmir Müdafaa-i Hukuk-i Osmaniye
  6. Trabzon Müdafaa-i Hukuk-i Milliye
  7. Şark Vilayetleri
Müslümanların Kurduğu Cemiyetler
  1. Kürt Teali 
  2. İslam Teali
  3. İngiliz Muhipleri
  4. Hürriyet ve İtilaf Fırkası 
  5. Wilson Prensipleri Cemiyeti
  6. Sulh ve Selameti Osmaniye
Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler
  1. Rum (Mevr-i Mira, Etniki Eterya, Pontus Rum Cemiyeti)
  2. Yahudi (Alyans Cemiyeti)
  3. Ermeni (Taşnak ve Hınçak Cemiyeti)
Yararlı Cemiyetlerin Özellikleri
  • Kendiliğinden oluşan sivil direniş örgütleridir. 
  • Bölgeseldir, milliyetçilik ilkesine dayanır. 
  • İşgallere tepki olarak doğmuştur.
  • Kaynağı halktır.
  • Sivas kongresinde bütün yararlı cemiyetler birleştirilmiştir. (Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti)
Reklamlar

2 responses to “>11. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Notları (2)

  1. >derslerinde allah yardımcın olsun kardeşim.

  2. >DEĞERLİ KARDEŞİM.BLOG ADRESİMİ DEĞİŞTİRDİM.YENİ ADRESİMİ KAYDEDERSİN.KOLAY GELDİN.YENİ ADRESİM :http://asiminnesli1915.blogspot.com/serbest kürsü

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s